Đây là câu hỏi của hầu hết các bạn sinh viên năm nhất mới “chân ướt chân ráo” bước vào trường. Trong bài viết lần này, mình sẽ chia sẻ một số kinh nghiệm cá nhân đã được đúc kết sau 5 kỳ thực tế đã qua tại trường đại học Mỹ thuật TPHCM.
Đi thực tế để làm gì?
Mục đích của kỳ thực tế
Đầu tiên, bạn cần biết về thang điểm kỳ thực tế sẽ bao gồm: các bài ký họa chiếm 60% số điểm và 5 bài bố cục chiếm 30% tổng điểm, 10% còn lại thường sẽ là điểm chuyên cần.
Lúc mới bắt đầu học năm nhất và năm hai, với bao nhiêu sự ngây thơ và bỡ ngỡ, mình đã nghĩ rằng đi thực tế chỉ đơn giản là rèn luyện kỹ năng ký họa, nên cứ vẽ càng nhiều bài ký họa càng tốt. Nhưng sau khi được lắng nghe những lời giảng dạy từ giảng viên hướng dẫn của mình vào năm 2 là cô Đài Trang, mình mới nhận ra suy nghĩ đó là HOÀN TOÀN SAI LẦM.
“Kỳ thực tế là chuyến đi trải nghiệm quá trình sáng tác tranh của người họa sỹ.”
Quá trình đi thực tế
Bước 1: Tìm cảm hứng
Hành trình khám phá những khung cảnh và khoảnh khắc nhằm khơi nguồn cảm hứng cho việc sáng tác tranh. Đồng thời, đây còn là cơ hội để nâng cao khả năng cảm thụ cái đẹp của người học.
Bước 2: Ký họa tư liệu
Bạn nên cố gắng vẽ ký họa càng nhiều càng tốt, không chỉ để nâng cao tay nghề mà còn là cách để tìm tư liệu cho những bài bố cục cuối cùng (chiếm 30% số điểm).
Bước 3: Phác thảo bố cục
Ngay từ khi bắt đầu quá trình vẽ ký họa, bạn nên hình thành tư duy về việc lựa chọn những bức ký họa ưng ý nào để làm phác thảo cho 5 bài bố cục cuối cùng.
Phác thảo ở đây là các bản vẽ nhỏ cỡ A6 – A5, theo nhiều dạng: nét, mảng, màu… với đa dạng chất liệu như bút chì, than, bút kim, marker, màu gouache…
Bước 4: Thực hiện bài bố cục
Đây là bước bạn thực hiện các bài vẽ bố cục cuối cùng (chiếm 30% tổng điểm), với kích thước khoảng A4 – A3.
Ghi chú: với các đối tượng trong bài ký họa mà mình chưa ưng ý, ví dụ như là loại cây trong bài có mảng hình (shape) chưa đẹp, bạn sẽ cần quay lại bước tìm tư liệu – vẽ ký họa nghiên cứu các loại cây để tìm ra chủ thể chính phù hợp nhất cho bức tranh.
Bước 5: Vẽ tranh lớn
Bước này sẽ diễn ra sau kỳ thực tế, vào học kỳ tiếp theo. Bạn sẽ sử dụng các phương án bố cục đã phác thảo để phát triển thành các bức tranh khổ lớn.
Phân bổ thời gian ra sao?
Tuần 1: Khởi động
Chủ đề: phong cảnh, vì đây là vẻ đẹp đầu tiên mà bạn cảm nhận được khi đặt chân đến một vùng đất mới, một không gian xa lạ.
Bố cục: hãy ưu tiên chọn những góc nhỏ, dễ vẽ để làm quen. Ví dụ như căn nhà nhỏ với bụi hoa, góc nhỏ trước sân nhà, hay con dốc nhỏ giữa lòng thành phố Đà Lạt… Những cảnh vật đơn giản nhưng tràn đầy cảm hứng
Chất liệu: hãy chọn loại chất liệu mà bạn đã quen thuộc và thành thạo nhất, để tránh cảm giác bỡ ngỡ và dễ dàng khắc họa khung cảnh.
Tuần 2: Làm nóng
Chủ đề: tiếp tục là phong cảnh, nhưng lần này bạn nên thử nghiệm với những bố cục rộng lớn hơn để thử thách bản thân. Chẳng hạn như những đồi thông bát ngát ở Đà Lạt, cảnh biển lúc hoàng hôn, hay những đám mây cuồn cuộn trên bầu trời…
Chất liệu: kết hợp giữa chất liệu sở trường và những thể loại mới mà bạn chưa từng thử, nhằm đa dạng chất liệu và hiệu ứng cho loạt tranh ký họa.
Tuần 3 – 4: Tăng tốc
Chủ đề: con người, bao gồm cả chân dung và sketch dáng người. Có 2 lý do về việc chọn chủ đề này.
Thứ nhất, phong cảnh là vẻ đẹp đầu tiên bạn được cảm nhận khi đến một vùng đất xa lạ. Mỗi ngày đi vẽ, bạn sẽ có cơ hội tiếp xúc với cuộc sống, văn hóa và phong tục bản địa. Sau một thời gian làm quen, bạn mới có đủ trải nghiệm để lột tả được “chất riêng” của con người nơi đây.
Thứ hai, vẽ người khó hơn vẽ cảnh, vì con người mang tính chất “động” còn cảnh vật thì “tĩnh”. Do đó, việc bắt đầu với phong cảnh sẽ giúp bạn rèn luyện khả năng ghi nhớ và quan sát, sau đó dễ dàng chuyển sang việc vẽ người.
Chất liệu: khi vẽ dáng người, bạn có thể sử dụng màu nước kết hợp với bút sắt hoặc than để dễ dàng bắt dáng và tạo cảm giác linh hoạt. Còn khi vẽ chân dung, có thể sử dụng màu nước hoặc màu gouache/poster để đa dạng chất liệu vẽ.
Tuần cuối cùng: Về đích
Đây là tuần bạn đã quay lại Sài Gòn để chuẩn bị nộp bài. Dẫu cho tên gọi là “Về đích” nghe có vẻ cool ngầu, nhưng thật ra bạn sẽ phải “xách giò lên cổ mà chạy deadline”.
Nếu bài ký họa còn thiếu thì ráng vẽ nhỏ, vẽ nhanh, thậm chí là “bùa bài” cho đủ số lượng.
Các bố cục cần được hoàn thiện thật chỉn chu, bởi chúng sẽ được đặt ở vị trí “trang trọng” nhất khi treo tranh.
Kinh nghiệm cá nhân
Số lượng bài và thời gian vẽ
Với mỗi kỳ ký họa, mình luôn vẽ gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi yêu cầu để “đã cái nư” và mau chóng tiến bộ. Năm nhất, khi yêu cầu 40 bài, mình vẽ 80 bài A3. Năm hai, yêu cầu là 60 bài, nhưng mình đã vẽ hơn 100 bài A3. Năm ba, đó là năm mình “vượt KPIs” dữ dội nhất với gần 200 bài vẽ A3. Còn hai năm cuối, số lượng bài vẽ của mình rơi vào khoảng hơn 100 bài.
Về thời gian hoàn thành bài vẽ:
Với ký họa phong cảnh trực tiếp, mình thường mất từ 2,5 – 3 tiếng vẽ ngoài trời, sau đó có thể mang về phòng để tỉa tót thêm.
Các bài sketch dáng người, mình dành từ 5 – 15 phút cho mỗi dáng, tùy thuộc vào mức độ chi tiết.
Đối với chân dung, khi vẽ trực tiếp, người mẫu là người dân thông thường sẽ không ngồi yên cho mình vẽ, nên mình chỉ dành khoảng 15 phút để vẽ trực tiếp, sau đó tiếp tục vẽ theo trí nhớ hoặc hình chụp trong khoảng 1 – 1,5 tiếng.
Khung cảnh treo bài thực tế năm 3
Một số lời khuyên
Tinh thần ký họa: đi ký họa là đi vẽ trực tiếp ngoài trời – “observational sketch” chứ không phải “chui vào trong phòng xì két”. Do đó, mình khuyến khích các bạn hãy cố gắng đi vẽ ngoài trời càng nhiều càng tốt. Hình chụp chỉ nên dùng để làm tư liệu và tỉa tót chi tiết thôi.
Một buổi đi ký họa ở Lagi vào năm 2 của mình Bạn mình – Nguyễn Quốc Quang chụp
Chụp hình trước khi vẽ: hãy chụp nhiều góc khác nhau của một khung cảnh để có nhiều tư liệu. Ngoài ra, nếu gặp cảnh “trời tắt nắng” hay “ngày đổ mưa”, bạn vẫn có thể vẽ hoàn thiện thêm bài vẽ sau khi về nhà.
Từ tổng thể đến chi tiết: Việc bắt đầu từ tổng thể giúp bạn kiểm soát tiến độ lên bài, tránh trường hợp bức tranh vẽ nguyên khu rừng mà mới trồng được một cây thì ông trời xả mưa đuổi về rồi.
Đừng chần chừ – Cứ vẽ đi: một lời khuyên thường gặp là những ngày đầu bạn chỉ nên đi tìm cảnh và chụp hình trước thôi. Tuy nhiên, theo mình, bạn cứ xách đồ lên và vẽ ngay đi. Khi bắt gặp được khung cảnh nào ưng ý, bạn cứ thoải mái vẽ mà đừng sợ sai, nếu không kịp thì chụp ảnh và về nhà hoàn thiện thôi. Vẽ nhiều mới giúp bạn tích lũy kinh nghiệm và nâng cao tay nghề nhanh chóng.
“Đừng do dự nữa, hãy xách họa cụ lên và vẽ ngay đi”
Lời gửi gắm
Đôi chút khó khăn không thể làm chùn bước bạn trên hành trình thực tế. Mắc một chút mưa, chịu một chút nắng nào có thể khiến bạn gục ngã; đôi giày bị ướt hay đôi chân bị mỏi cũng không phải điều gì kinh khủng hết. Hãy luôn nhớ rằng kỳ thực tế chính là một trải nghiệm thú vị, một quãng thời gian đáng nhớ, nơi bạn được tự do khám phá và thỏa sức sáng tạo.
Hãy sống hết mình vì đam mê. Nếu đôi lúc cơn nản chí xuất hiện, hãy nhớ về câu nói bên dưới đây:
“If you hear a voice within you say you cannot paint, then by all means paint and that voice will be silenced.”
― Vincent Willem van Gogh
Hy vọng những dòng chia sẻ nhỏ nhoi trên sẽ giúp ích cho các bạn trong kỳ thực tế cực kỳ thú vị sắp tới!
